[ADN Statement] Civil society urges international effort to ensure Cambodia’s fulfillment of the Paris Peace Accords, 25 years after their signature

Civil society urges international effort to ensure Cambodia’s fulfillment of the Paris Peace Accords, 25 years after their signature 

PHNOM PENH, 20 October 2016 — We, the undersigned civil society organizations, are deeply concerned by the escalating political crisis in Cambodia. We call for a halt to all government repression of critical voices, and a concerted international effort to ensure the fulfillment of the commitments enshrined in the Paris Peace Accords on Cambodia, signed 25 years ago this week.

 

The four instruments that form the Framework for a Comprehensive Political Settlement of the Cambodia Conflict, commonly referred to as the Paris Peace Accords, were signed on 23 October 1991, marking the end of more than a decade of conflict and laying the groundwork for free elections, which took place in 1993. The accords were signed by 19 states, including nine of the ten current ASEAN member-states, and include guarantees of political pluralism and respect for human rights.

 

Political Crisis

 

The past year and a half has been marked by an increasing disregard for the democratic principles enshrined in the Paris Peace Accords. As Cambodia looks to elections in 2017 and 2018, there remains concerns that the situation, if neglected, will decline further, leading to a complete collapse of the settlement agreed in Paris a quarter of a century ago.

 

Since the ruling party controversially declared victory in the hotly contested elections of 2013, we have witnessed repeated attacks on dissenting voices: NGO workers, land rights activists, opposition party members, and even members of parliament have been arrested, charged, and imprisoned. The courts and other theoretically independent institutions have been effectively weaponized to target and silence government critics, abandoning any pretense of political independence and setting Cambodia on a dangerous path to conflict.

 

Leader of the opposition Cambodia National Rescue Party (CNRP), Sam Rainsy, was stripped of his seat in the National Assembly last November and forced into exile as a result of charges brought against him by a member of the ruling party. Deputy opposition leader Kem Sokha has been under effective house arrest at the CNRP headquarters in Phnom Penh since 26 May 2016. On 9 September 2016, he was sentenced in absentia to five months in prison for failing to appear in court. On 10 October opposition lawmaker Um Sam An was sentenced to two and half years’ imprisonment on incitement charges following political Facebook posts. Opposition senator Hong Sok Hour remains imprisoned following the indefinite postponement of a trial resulting from similar online expression. Fourteen further CNRP officials, members and supporters are currently in jail for their participation in a 2014 protest. In October 2015, two CNRP MPs were beaten by a mob which included members of the Prime Minister’s Bodyguard Unit. Three members of the Unit have since been convicted of the assaults.

 

 

Shrinking Civic Space

 

Judicial persecution has been extended to members of civil society deemed to be critical. Lim Mony, Ny Sokha, Yi Soksan and Nay Vanda, four staff from the Cambodian Association for Human Rights and Development (ADHOC), the country’s oldest human rights organization, have been charged and remain imprisoned for their legitimate human rights work. A member of the National Election Committee and former staff of ADHOC, Ny Chakrya, was also charged in the same case and has already been sentenced in a second case on charges of defamation. Land rights defenders and environmental activists have also faced prison sentences, including Tep Vanny, who was arrested on 17 August and remains in detention. Since then Tep Vanny has been convicted for her involvement in Black Monday protests to free detained ADHOC staffers and in a second resurrected case dating back to 2011. She faces separate charges in a further reactivated case relating to a Boeung Kak Lake community protest in 2013. In July, prominent political analyst and outspoken government critic Kem Ley was murdered in broad daylight in Phnom Penh. There is yet to be a credible and thorough investigation into his assassination.

                                                                   

Over the past eighteen months, the Government has passed a number of laws that further restrict freedom of expression, assembly and association in the country. Despite international and national outcry, the Law on Associations and NGOs (LANGO) was passed by the National Assembly in July 2015. The Law is considered an attempt by the Government to silence non-governmental organizations and community-based groups while creating an atmosphere of intimidation and self-censorship. In December 2015, the Law of Telecommunications, which provides sweeping powers to the Government for surveillance and criminalization of the use of telecommunication devices deemed to affect national security and public order, was passed despite the boycott of the opposition party in the National Assembly. Right to privacy and to freedom of expression as a whole are severely jeopardized under the Law.

 

Early this year, the Law on Trade Unions was adopted under heavy criticism from local and international labor movements and human rights groups. Certain provisions under the Law could be used to undermine the right to freedom of association which is a core idea of labor mobilization. The passing of these repressive legislations – none of which comply with international human rights law or Cambodia’s own Constitution – was also strongly criticized for lack of transparency and broad consultation.

 

The worsening state of freedoms of association, assembly and expression was reflected at the UN Human Rights Council. During the June and September sessions many states raised these issues. The September session saw 39 states jointly raising concern over the disintegration of these freedoms in Cambodia. The UN Special Rapporteur on Cambodia noted the dire situation in her address to the Council and said that freedom of assembly and association will be a priority in her efforts.

 

We urge the Government of Cambodia to drop charges and release all human rights defenders who are being criminalized for their legitimate work, and ask the Government to conduct a thorough and independent investigation into the killing of Kem Ley. Repressive laws must be amended to be in compliance with international human rights standards and Cambodia’s own Constitution. It is essential that these steps are taken if Cambodia is to fulfill its obligations set out in the Paris Peace Accords.

 

Urgent need for all parties to comply with commitments under the Paris Peace Accords

 

It is critical that elections take place in a context in which they are able to reflect the will of the Cambodian people. We are concerned that continued harassment of the opposition will undermine the prospect of a free and fair vote and that a further escalation of the crackdown may even see attempts to prevent elections taking place at all. The Paris Peace Accords laid the groundwork for democracy in Cambodia, and it is critical that the Cambodian people are able to fully enjoy the fruits of that democracy, including the ability to determine their own political future.

 

Electoral reform is crucial to build the necessary foundations from which the upcoming elections could be considered free and fair, but such reform has been placed in serious jeopardy by attacks against the country’s nominally independent National Election Committee (NEC). NEC member Ny Chakrya, who was appointed by the opposition party, is in pre-trial detention on spurious grounds, and the courts have begun proceedings against a second CNRP NEC appointee, Rong Choeun, after the revival of an old criminal case.

 

The Accords stipulated that “Cambodia will follow a system of liberal democracy, on the basis of pluralism” with “periodic and genuine elections” and “a requirement that electoral procedures provide a full and fair opportunity to organize and participate in the electoral process.”

 

The Paris Peace Accords also stated that Cambodia undertakes to “ensure respect for and observance of human rights and fundamental freedoms in Cambodia” and “support the right of all Cambodian citizens to undertake activities that would promote and protect human rights and fundamental freedoms”.

 

Moreover, as part of this historic agreement, the eighteen other signatories undertook “to promote and encourage respect for and observance of human rights and fundamental freedoms in Cambodia as embodied in the relevant international instruments in order, in particular, to prevent the recurrence of human rights abuses”.

 

The anniversary of the Paris Peace Accords is an opportunity for all Cambodians, as well as the international community, to recall and renew their efforts to fulfill the commitments made to secure a peaceful and democratic future for Cambodia. We must work together to ensure that Cambodia moves forward along the path laid out in the Paris Peace Accords, and follows through on recent encouraging steps. That means ending attacks on critical voices, allowing free and fair elections, and working to secure a peaceful and prosperous future for all Cambodians.

 

 

Signatories:

 

ALTSEAN-Burma

ASEAN Parliamentarians for Human Rights (APHR)

Asia Democracy Network (ADN)

Asia Development Alliance (ADA)

Asia Democracy Research Network (ADRN)

Asian Forum for Human Rights and Development (FORUM-ASIA)

Asian Network for Free Elections (ANFREL)

Association of Human Rights Defenders and Promoters (HRDP), Myanmar

AWAZCDS, Pakistan

Banglar Manabadhikar Suraksha Mancha (MASUM), India

Byte4All, Pakistan

Centre for Human Rights and Development (CHRD), Mongolia

Commission for the Disappeared and Victims of Violence (KontraS), Indonesia

Dalit Foundation, India

Forum ONG Timor-Leste (FONGTIL), Timor-Leste

Global Partnership for the Prevention of Armed Conflict (GPPAC)

Globe International, Mongolia

HAK Association (Timor Leste)

Human Rights Working Group (HRWG)

Indonesia Legal Aid Foundation (YLBHI), Indonesia

Indonesian Legal Aid and Human Rights Association (PBHI), Indonesia

Informal Sector Service (INSEC), Nepal

INFORM Human Rights Documentation Centre, Sri Lanka

International Commission of Jurists, Australia

International NGO Forum on Indonesian Development (INFID)

Knights For Peace, International

Korean House for International Solidarity (KHIS), South Korea

Malaysians Against Death Penalty and Torture (MADPET), Malaysia

Maldivian Democracy Network (MDN), Maldives

Migrant Forum Asia

Mongolia Democracy Network, Mongolia

National Commission for Justice and Peace (NCJP), Pakistan

Odhikar, Bangladesh

Participatory Research in Asia (PRIA), India

People’s Empowerment Foundation, Thailand

People’s SAARC

People’s Watch, India

People’s Solidarity for Participatory Democracy (PSPD), South Korea

People’s Vigilance Committee on Human Rights (PVCHR), India

Programme against Custodial Torture & Impunity (PACTI), India 

Pusat Komas (Malaysia)

SAPA Working Group on ASEAN 

Sarawak Dayak Iban Association, Malaysia

South East Asian Committee for Advocacy (SEACA)

South India Cell for Human Rights Education and Monitoring (SICHREM), India

Southeast Asian Press Alliance (SEAPA)

SUARA Rakyat Malaysia (SUARAM), Malaysia

Think Centre, Singapore

Togetherness for Equality and Action- TEA 

Vietnamese Women for Human Rights (VNWHR), Viet Nam

Yayasan Sekretariat Anak Merdeka Indonesia (SAMIN), Indonesia

 

 

Contact Person:

 

Yap Swee Seng, Advocacy Director, Asia Democracy Network (yapsweeseng@gmail.com)

 

សេចក្ដី​ថ្លែង​ការណ៍​រួម​

រាជធានី​ភ្នំពេញ​ ថ្ងៃ​ទី២០​ ខែ​តុលា​ ឆ្នាំ​២០១៦​

សង្គមស៊ីវិលជម្រុញអន្តរជាតិជួយធានាឲ្យមានការគោរពពេញលេញនូវកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងប៉ារីសនៅកម្ពុជា បន្ទាប់ពីប្រទេសទាំងនោះបានចុះហត្ថលេខា               រយៈពេល ២៥ឆ្នាំ

យើងខ្ញុំជាអង្គការសង្គមស៊ីវិលមានរាយនាមដូចខាងក្រោម សូមសម្ដែងក្ដីព្រួយបារម្មណ៍យ៉ាងខ្លាំងចំពោះភាពតានតឹងនៃវិបត្តិនយោបាយនៅកម្ពុជា។ យើងខ្ញុំសូមអំពាវនាវដល់រាជរដ្ឋាភិបាលឲ្យបញ្ឈប់ការរឹតត្បិតសំឡេងអ្នករិះគន់ និងអំពាវនាវឲ្យប្រទេសហត្ថលេខីជួយធានាការប្ដេជ្ញាចិត្តគោរពឲ្យបានពេញលេញ ដូចមានចែងនៅក្នុងកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងប៉ារីសស្ដីពីវិបត្តិនៅកម្ពុជា ដែលបានចុះហត្ថលេខាទទួលស្គាល់អស់រយៈពេល ២៥ឆ្នាំមកហើយ មកដល់ពេលនេះ។

កត្តាបួនយ៉ាងដែលបង្កើតឲ្យមានក្របខ័ណ្ឌនៃដំណោះស្រាយវិបត្តិនយោបាយនៅកម្ពុជា ជាទូទៅគឺសំដៅលើកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងប៉ារីស ដែលត្រូវបានចុះហត្ថលេខាព្រមព្រៀងគ្នា កាលពីថ្ងៃទី២៣ ខែតុលា ឆ្នាំ១៩៩១ ដើម្បីបញ្ចប់ជម្លោះនយោបាយដែលបានកើតឡើងជាងមួយទសវត្សរ៍ និងដើម្បីរៀបចំឲ្យមានការបោះឆ្នោតដោយសេរីក្នុងឆ្នាំ១៩៩៣។ កិច្ចព្រមព្រៀងនេះ ត្រូវបានចុះហត្ថលេខាទទួលស្គាល់ដោយប្រទេសហត្ថលេខីចំនួន១៩ ដែលរួមមានទាំងប្រទេសចំនួន៩ ជាប្រទេសនៃសមាជិកអាស៊ានទាំង១០ ហើយកិច្ចព្រមព្រៀងនេះក៏មានចែងអំពីការធានាឲ្យមានរបបនយោបាយសេរីពហុបក្ស និងការគោរពសិទ្ធិមនុស្សផងដែរ។

វិបត្តិនយោបាយ

រយៈពេលជាង១ឆ្នាំកន្លះចុងក្រោយនេះ មានការកត់សម្គាល់ឃើញថា មានការកើនឡើងនូវការរំលោភ​បំពានលើគោលការណ៍លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ ដែលមានចែងនៅក្នុងកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងប៉ារីស។ ខណៈពេលកម្ពុជា កំពុងសម្លឹងឆ្ពោះទៅកាន់ការបោះឆ្នោតក្រុមប្រឹក្សាឃុំ/សង្កាត់ឆ្នាំ២០១៧ និងការបោះឆ្នោតថ្នាក់ជាតិឆ្នាំ២០១៨ នៅមានក្ដីព្រួយបារម្មណ៍ជាច្រើនពាក់ព័ន្ធនឹងស្ថានភាពបច្ចុប្បន្ន ដែលអាចនឹងធ្វើឲ្យមានការបដិសេធទទួលស្គាល់ការបោះឆ្នោត ហើយប្រសិនបើមិនយកចិត្តទុកដាក់ នឹងនាំឲ្យបាត់បង់ទាំងស្រុងនូវដំណោះស្រាយវិបត្តិនយោបាយដែលបានព្រមព្រៀងគ្នានៅទីក្រុងប៉ារីស អស់រយៈពេល ២៥ឆ្នាំមកហើយនោះ។

ចាប់តាំងពីគណបក្សកាន់អំណាចប្រកាសជ័យជំនះរបស់ខ្លួនទាំងមានបញ្ហាចម្រូង​ចម្រាស​នៅក្នុងការប្រកួតប្រជែងសន្លឹកឆ្នោតដ៏ក្ដៅគគុកកាលពីឆ្នាំ២០១៣ យើងបានសង្កេតឃើញថា ការធ្វើទុក្ខបុកម្នេញជាបន្តបន្ទាប់ទៅលើសំឡេងអ្នករិះគន់ដូចជា មន្រ្តីអង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាល សកម្មជនដីធ្លី សមាជិកគណបក្សជំទាស់ និងសូម្បីតែសមាជិករដ្ឋសភាក៏ត្រូវបានចាប់ខ្លួន ចោទប្រកាន់ និងដាក់ពន្ធនាគារផងដែរ។ ប្រព័ន្ធតុលាការ និងស្ថាប័នឯករាជ្យដទៃទៀត ត្រូវបានប្រើប្រាស់ជាមធ្យោយបាយក្នុងការបង្រ្កាប និងបំបិទសំឡេងអ្នករិះគន់រាជរដ្ឋាភិបាល ដើម្បីឲ្យបោះបង់នយោបាយឯករាជ្យ និងធ្វើឲ្យកម្ពុជាធ្លាក់ទៅក្នុងគ្រោះថ្នាក់ដោយសារជម្លោះ។

មេដឹកនាំគណបក្សសង្រ្គោះជាតិ (CNRP) ឯកឧត្តម សម រង្ស៊ី ត្រូវបានបាត់បង់អាសនៈនៃរដ្ឋសភាកាលពីខែវិច្ឆិកាកន្លងទៅ ហើយត្រូវបានបង្ខំឲ្យនិរទេសខ្លួនទៅក្រៅប្រទេស ដោយសារមានការចោទប្រកាន់ប្រឆាំងរូបលោកតាមរយៈបណ្ដឹងរបស់សមាជិកម្នាក់នៃគណបក្សកាន់អំណាច។ អនុប្រធានគណបក្សជំទាស់ ឯកឧត្តម កឹម សុខា ក៏ត្រូវបានឃុំខ្លួនក្នុងទីស្នាក់ការកណ្ដាលនៃគណបក្សសង្គ្រោះជាតិនៅក្នុងរាជធានីភ្នំពេញ ចាប់តាំងពីថ្ងៃទី២៦ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០១៦។ កាលពីថ្ងៃទី៩ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០១៦ ឯកឧត្តម កឹម សុខា ត្រូវបានផ្ដន្ទាទោសដោយកំបាំងមុខឲ្យជាប់ពន្ធនាគាររយៈពេល ៥ខែ ដោយសារការមិនបានចូលខ្លួនបំភ្លឺនៅតុលាការ។ កាលពីថ្ងៃទី១០ ខែតុលា តំណាងរាស្រ្តគណបក្សជំទាស់ ឯកឧត្តម អ៊ុំ សំអាន ត្រូវបានផ្តន្ទាទោសឲ្យជាប់ពន្ធនាគាររយៈពេល ២ឆ្នាំកន្លះ ក្រោមការចោទប្រកាន់ពីបទញុះញង់ពាក់ព័ន្ធនឹងការបង្ហោះព័ត៌មាននយោបាយនៅលើបណ្ដាញសង្គមហ្វេសបុក។ សមាជិកព្រឹទ្ធសភាមកពីគណបក្សជំទាស់ ឯកឧត្តម ហុង សុខហួរ ក៏កំពុងត្រូវបានបន្តឃុំខ្លួនក្នុងពន្ធនាគារ បន្ទាប់ពីសវនាការពាក់ព័ន្ធនឹងការបញ្ចេញមតិនៅលើប្រព័ន្ធអ៊ីនធឺណេត​ ​ដែលត្រូវបានលើកពេលដោយមិនមានការកំណត់។ អ្នកគាំទ្រ សមាជិក និងមន្រ្តីគណបក្សសង្គ្រោះជាតិចំនួន១៤នាក់ផ្សេងទៀតក៏កំពុងត្រូវបានឃុំខ្លួនក្នុងពន្ធនាគារ ពាក់ព័ន្ធនឹងការចូលរួមរបស់អ្នកទាំងនោះនៅក្នុងការតវ៉ាមួយ កាលពីឆ្នាំ២០១៤។ កាលពីខែតុលា ឆ្នាំ២០១៥ តំណាងរាស្រ្តគណបក្សសង្រ្គោះជាតិ២រូបត្រូវបានវាយដំយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរពីសំណាក់ក្រុម​មនុស្ស​មាន​ភាព​ក្រេវក្រោធ​មួយ​ក្រុម​ រួមទាំងសមាជិកកងអង្គរក្សសម្ដេចនាយករដ្ឋមន្រ្តីផងដែរ។ សមាជិក៣នាក់នៃកងអង្គរក្សនោះ ត្រូវបានផ្ដន្ទាទោសពីបទហិង្សាដោយចេតនា។

ការរឹតត្បិតសិទ្ធិរបស់ពលរដ្ឋ

ការផ្ដន្ទាទោសតាមផ្លូវតុលាការត្រូវបានពង្រីកបន្ថែមទៅដល់មន្រ្តីសង្គមស៊ីវិលដែលត្រូវបានចាត់ទុកថាជាអ្នករិះគន់។ មន្រ្តីបួនរូបនៃសមាគមការពារសិទ្ធិមនុស្ស និងអភិវឌ្ឍន៍នៅកម្ពុជា (អាដហុក) ដែលជាអង្គការសិទ្ធិមនុស្សមានវ័យចំណាស់ជាងគេមួយនៅកម្ពុជា គឺអ្នកស្រី លឹម មុនី លោក យី សុខសាន្ត និងលោក ណៃ វ៉ង់ដា ត្រូវបានចោទប្រកាន់និងកំពុងត្រូវបានឃុំខ្លួនក្នុងពន្ធនាការ ដោយសារតែការងារសិទ្ធិមនុស្សស្របច្បាប់របស់អ្នកទាំងនោះ។ សមាជិក​មួយរូបនៃគណៈកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោត និងជាអតីតបុគ្គលិកនៃសមាគមអាដហុក លោក នី ចរិយា ក៏ត្រូវបានចោទប្រកាន់ក្នុងសំណុំរឿងដូចគ្នានេះដែរ ហើយលោកត្រូវបានផ្ដន្ទាទោសនៅក្នុងសំណុំរឿងមួយទៀត ក្រោមការចោទប្រកាន់ពីបទបរិហារកេរ្តិ៍។ អ្នកការពារសិទ្ធិដីធ្លីនិងសកម្មជនបរិស្ថានមួយចំនួន ក៏ត្រូវបានផ្តន្ទាទោសឲ្យជាប់ពន្ធនាគារផងដែរ រួមទាំង អ្នកស្រី ទេព វន្នី ដែលត្រូវបានចាប់ខ្លួនកាលពីថ្ងៃទី១៧ ខែសីហា ហើយអ្នកស្រីកំពុងតែត្រូវបានឃុំខ្លួនក្នុងពន្ធនាគារ។ បន្ទាប់មក អ្នកស្រី ទេព វន្នី ត្រូវបានផ្ដន្ទាទោសដោយសារអ្នកស្រីចូលរួមក្នុងយុទ្ធនាការថ្ងៃច័ន្ទពណ៌ខ្មៅ ដើម្បីទាមទារឲ្យមានការដោះលែងអ្នកការពារសិទ្ធិមនុស្សទាំងនោះដែ​លកំពុងជាប់ឃុំក្នុងពន្ធនាគារ និងករណីមួយទៀតពាក់ព័ន្ធនឹងសំណុំរឿងតាំងពីឆ្នាំ២០១១ដែលត្រូវបានសើរើឡើងវិញ។ កាលពីខែកក្កដាកន្លងទៅនេះ អ្នកវិភាគនយោបាយដ៏មានប្រជាប្រិយភាព​ និងជាអ្នកនិយាយរិះគន់រាជរដ្ឋាភិបាលមិនសំចៃមាត់ លោកបណ្ឌិត កែម ឡី ត្រូវបានឃាតករបាញ់សម្លាប់ទាំងកណ្ដាលថ្ងៃក្នុងរាជធានីភ្នំពេញ។ ករណីឃាតកម្មនេះនៅមិនទាន់មានការស៊ើបអង្កេតដោយហ្មត់ចត់ និងអាចជឿទុកចិត្តបាននៅឡើយទេ។

​រយៈពេលជាង១ឆ្នាំកន្លះចុងក្រោយនេះ រាជរដ្ឋាភិបាលបានអនុម័តច្បាប់ជាច្រើន ដែលមានសភាពរឹតត្បិតសិទ្ធិសេរីភាពបញ្ចេញមតិ ការជួបជុំនិងប្រមូលផ្ដុំដោយសន្តិវិធីនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។ ទោះបីជាមានការរិះគន់យ៉ាងខ្លាំងពីសំណាក់មតិជាតិនិងអន្តរជាតិ ក៏ច្បាប់ស្ដីពីសមាគមនិងអង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាល (LANGO) នៅតែត្រូវបានអនុម័តដោយរដ្ឋសភាជាតិកាលពីខែកក្កដា ឆ្នាំ២០១៥។ ច្បាប់នេះត្រូវបានមតិជាច្រើនយល់ឃើញថា ជាការប៉ុនប៉ងរបស់រាជរដ្ឋាភិបាលក្នុងការបំបិទសំឡេងអង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាលនិងក្រុមសហគមន៍មូលដ្ឋាន ខណៈ​ដែលច្បាប់នេះកំពុងតែបង្កើតបរិយាកាសនៃការគំរាមកំហែង និងការត្រួតពិនិត្យចាប់ពិរុទ្ធដោយខ្លួនឯង។ កាលពីខែធ្នូ ឆ្នាំ២០១៥ ច្បាប់ស្ដីពីទូរគមនាគមន៍ត្រូវបានអនុម័តដោយរដ្ឋសភាជាតិ ទោះបីជាមានការធ្វើពហិការបស់គណបក្សជំទាស់ក៏ដោយ។ ច្បាប់នេះផ្ដល់អំណាចលើសលុបដល់រាជរដ្ឋាភិបាល ដើម្បីឃ្លាំមើលជាសម្ងាត់និងផ្តន្ទាទោសព្រហ្មទណ្ឌចំពោះការប្រើប្រាស់ឧបករណ៍ទូរគមនាគមន៍ទាំងឡាយណា ដែលត្រូវបានចាត់ទុកថាអាចប៉ះពាល់ដល់សន្តិសុខជាតិនិងសណ្ដាប់ធ្នាប់សាធារណៈ។ សិទ្ធិក្នុងការទទួលបានឯកជនភាព និងសិទ្ធិសេរីភាពក្នុងការបញ្ចេញមតិ ត្រូវបានធ្លាក់ក្នុងស្ថានភាពគ្រោះថ្នាក់ដោយសារច្បាប់នេះ។

កាលពីដើមឆ្នាំ២០១៦នេះ ច្បាប់ស្ដីពីសហជីពក៏ត្រូវបានអនុម័ត ទោះបីជាមានការរិះគន់ធ្ងន់ៗពីចលនាពលកម្មជាតិនិងអន្តរជាតិ​ និងក្រុមសិទ្ធិមនុស្សជាច្រើន។ បញ្ញត្តិជាក់លាក់មួយចំនួននៃច្បាប់នេះ អាចត្រូវបានប្រើប្រាស់ដើម្បីរឹតត្បិតសិទ្ធិសេរីភាពក្នុងការជួបជុំ ដែលជាគំនិតស្នូលនៃការប្រមូលផ្ដុំគ្នា។ ការអនុម័តច្បាប់ដែលមានការរឹតត្បិតទាំងនេះ (គ្មានច្បាប់មួយណាដែលស្របតាមច្បាប់សិទ្ធិមនុស្សអន្តរជាតិ ឬ ស្របតាមរដ្ឋធម្មនុញ្ញនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា) ត្រូវបានទទួលរងការរិះគន់ ដោយសារភាពខ្វះខាតនៃតម្លាភាព និងការប្រឹក្សាយោបល់ឲ្យបានទូលំទូលាយ។

ប្រទេសដែលធ្វើឲ្យមានការរឹតត្បិតកាន់តែខ្លាំងឡើងនៃសិទ្ធិសេរីភាពក្នុងការជួបជុំ សិទ្ធិក្នុងការប្រមូលផ្ដុំ និងសិទ្ធិក្នុងការបញ្ចេញមតិ ត្រូវបានបង្ហាញនៅក្រុមប្រឹក្សាសិទ្ធិមនុស្សនៃអង្គការសហប្រជាជាតិ។ អំឡុងពេលសម័យប្រជុំនៅចន្លោះខែមិថុនា និងខែកញ្ញា មានប្រទេសជាច្រើនបានលើកឡើងពីបញ្ហាទាំងនេះ។ សម័យប្រជុំក្នុងខែកញ្ញា បានបង្ហាញថា មានប្រទេសចំនួន៣៩ ចូលរួមសម្ដែងក្ដីព្រួយបារម្មណ៍ជុំវិញការរឹតត្បិតសិទ្ធិសេរីភាពទាំងនេះនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។ អ្នករាយការណ៍ពិសេសនៃអង្គការសហប្រជាជាតិទទួលបន្ទុកផ្នែកសិទ្ធិមនុស្សនៅកម្ពុជា បានលើកឡើងពីស្ថានភាពបន្ទាន់ទៅកាន់ក្រុមប្រឹក្សាសិទ្ធិមនុស្ស ហើយបានមានប្រសាសន៍ថា សេរីភាពនៃការជួបជុំនិងការប្រមូលផ្ដុំ នឹងស្ថិតក្នុងអាទិភាពនៃការខិតខំប្រឹងប្រែងរបស់អ្នកស្រី។

យើងខ្ញុំសូមជម្រុញឲ្យរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាទម្លាក់ចោលការចោទប្រកាន់ផ្សេងៗ និងដោះលែងអ្នកការពារសិទ្ធិមនុស្សទាំងអស់ ដែលកំពុងត្រូវបានផ្ដន្ទាទោសព្រហ្មទណ្ឌ ដោយសារតែការងារស្របច្បាប់របស់អ្នកទាំងនោះ ហើយសូមអំពាវនាវឲ្យរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាធ្វើការស៊ើបអង្កេតដោយឯករាជ្យនិងហ្មត់ចត់ ពាក់ព័ន្ធនឹងករណីឃាតកម្មលើលោកបណ្ឌិត កែម ឡី។ ចំពោះច្បាប់ដែលមានការរឹតត្បិតទាំងនោះត្រូវតែធ្វើវិសោធនកម្ម ដើម្បីអនុលោមតាមគោលការណ៍សិទ្ធិមនុស្សអន្តរជាតិ និងរដ្ឋធម្មនុញ្ញនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា។ ជំហានទាំងនោះពិតជាមានសារសំខាន់ណាស់ដែលត្រូវអនុវត្ត ប្រសិនបើរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាពិតជាចង់បំពេញកាតព្វកិច្ចរបស់ខ្លួនដូចមានចែងនៅក្នុងកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងប៉ារីស។

តម្រូវការជាបន្ទាន់សម្រាប់ភាគីទាំងអស់គឺអនុវត្តការប្ដេជ្ញាចិត្តនៅក្នុងកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងប៉ារីស

ជាការសំខាន់ណាស់ដែលការបោះឆ្នោតត្រូវធ្វើឡើងក្នុងបរិបទមួយដែលអាចឆ្លុះបញ្ចាំងពីឆន្ទៈរបស់ប្រជាពលរដ្ឋកម្ពុជា។ យើងខ្ញុំមានការព្រួយបារម្មណ៍ថា ការបន្តធ្វើទុក្ខបុកម្នេញលើគណបក្សជំទាស់នឹងធ្វើឲ្យប៉ះពាល់ដល់ក្ដីសង្ឃឹមនៃការបោះឆ្នោតដោយសេរី និងយុត្តិធម៌។ ម្យ៉ាងទៀត ការបន្តបង្រ្កាបឥតឈប់ឈរទាំងនេះ អាចមើលឃើញពីការប៉ុនប៉ងរារាំងមិនឲ្យមានការបោះឆ្នោតតែម្ដងក៏អាចថាបាន។ កិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងប៉ារីសបានរៀបចំមូលដ្ឋាននៃលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យនៅកម្ពុជា ហើយការចូលរួមយ៉ាងពេញលេញរបស់ប្រជាពលរដ្ឋកម្ពុជាមានសារសំខាន់ណាស់ក្នុងដំណើរការលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ រួមបញ្ចូលទាំងលទ្ធភាពរបស់ប្រជាពលរដ្ឋក្នុងការកំណត់ពីអនាគតនយោបាយរបស់ខ្លួនផងដែរ។​​

កំណែទម្រង់ការបោះឆ្នោតគឺពិតជាមានសារសំខាន់ក្នុងការកសាងមូលដ្ឋានគ្រឹះដ៏ចាំបាច់សម្រាប់ការបោះឆ្នោតនាពេលខាងមុខ​ ដើម្បីទទួលបានការបោះឆ្នោតដែលអាចចាត់ទុកថា ប្រព្រឹត្តទៅដោយសេរីនិងយុត្តិធម៌ ប៉ុន្តែកំណែទម្រង់នោះត្រូវបានធ្លាក់ក្នុងស្ថានភាពគ្រោះថ្នាក់យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ ដោយសារការធ្វើទុក្ខបុកម្នេញប្រឆាំងនឹងសមាជិកឯករាជ្យនៃគណៈកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោត (គ.ជ.ប.)។សមាជិក គ.ជ.ប លោក នី ចរិយា ដែលត្រូវបានតែងតាំងដោយគណបក្សជំទាស់ កំពុងត្រូវបានឃុំខ្លួនបណ្ដោះអាសន្នដោយមិនសមហេតុផល។ ម្យ៉ាងទៀត តុលាការបានចាប់ផ្ដើមដំណើរការបណ្ដឹងប្រឆាំងនឹងសមាជិក គ.ជ.ប ម្នាក់ទៀត ដែលត្រូវបានតែងតាំងដោយគណបក្សសង្គ្រោះជាតិផងដែរ គឺលោក រ៉ុង ឈុន បន្ទាប់ពីសំណុំរឿងព្រហ្មទណ្ឌចាស់មួយត្រូវបានសើរើឡើងវិញ។

កិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងប៉ារីសបានចែងយ៉ាងច្បាស់ថា៖ “កម្ពុជានឹងអនុវត្តតាមប្រព័ន្ធលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យសេរីពហុបក្ស” រួមជាមួយនឹង “ការបោះឆ្នោតទៅតាមរយៈពេលកំណត់” និង “តម្រូវការនៃនីតិវិធីការបោះឆ្នោតដែលអាចផ្ដល់ឱកាសពេញលេញនិងស្មើភាពគ្នា ដើម្បីរៀបចំនិងចូលរួមក្នុងដំណើរការនៃការបោះឆ្នោត”។

កិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងប៉ារីសក៏បានចែងយ៉ាងច្បាស់ថា កម្ពុជាមានកាតព្វកិច្ចក្នុងការ “ធានានូវការគោរពនិងឃ្លាំមើលសិទ្ធិមនុស្ស និងសិទ្ធិជាមូលដ្ឋានផ្សេងទៀតនៅកម្ពុជា” និង “គាំទ្រសិទ្ធិរបស់ប្រជាពលរដ្ឋកម្ពុជាទាំងអស់ ដើម្បីអនុវត្តសកម្មភាពដែលជួយលើកស្ទួយ​និងការពារសិទ្ធិមនុស្ស និងសេរីភាពជាមូលដ្ឋាន”។

លើសពីនេះទៅទៀត ផ្នែកមួយនៃកិច្ចព្រមព្រៀងជាប្រវត្តិសាស្រ្តនេះ ប្រទេសហត្ថលេខីចំនួន១៨ផ្សេងទៀតក៏មានកាតព្វកិច្ច “ដើម្បីលើកស្ទួយ​និងជម្រុញការគោរពនិងឃ្លាំមើលសិទ្ធិមនុស្ស និងសេរីភាពជាមូលដ្ឋានផ្សេងទៀតនៅកម្ពុជា ខណៈដែលប្រទេសទាំងនោះបានធ្វើជាតំណាងពាក់ព័ន្ធជាលក្ខណៈអន្តរជាតិ ដើម្បីការពារកុំឲ្យកើតមានការរំលោភសិទ្ធិមនុស្សជាថ្មីទៀត”។

ខួបនៃកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងប៉ារីសនេះគឺជាឱកាសមួយសម្រាប់ប្រជាពលរដ្ឋកម្ពុជាទាំងអស់ ក៏ដូចជាសហគមន៍អន្តរជាតិ ដើម្បីអំពាវនាវនិងខិតខំសារជាថ្មី ដើម្បីបំពេញការប្ដេជ្ញាចិត្តឲ្យទទួលបានសន្តិភាព និងលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យពិតប្រាកដមួយសម្រាប់កម្ពុជានាពេលអនាគត​។ យើងត្រូវតែធ្វើការជាមួយគ្នាដើម្បីធានាថា កម្ពុជាកំពុងធ្វើដំណើរឆ្ពោះទៅមុខតាមរយៈការប្ដេជ្ញាចិត្តដែលបានចែងនៅក្នុងកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងប៉ារីស និងអនុវត្តតាមការលើកទឹកចិត្តជាបន្តបន្ទាប់ថ្មីៗនេះ។ នោះមានន័យថា ការបញ្ចប់ការធ្វើទុក្ខបុកម្នេញលើសំឡេងអ្នករិះគន់ នឹងនាំឲ្យមានការបោះឆ្នោតដោយសេរីនិងយុត្តិធម៌ ដើម្បីទទួលបានសន្តិភាព​និងការរីកចម្រើនសម្រាប់ប្រជាពលរដ្ឋកម្ពុជាទាំងអស់ ​នាពេលអនាគត។

 

សេចក្ដី​ថ្លែងការណ៍​នេះ​គាំទ្រ​ដោយ​សង្គម​ស៊ីវិល​ដូចខាងក្រោម៖​

ALTSEAN-Burma

ASEAN Parliamentarians for Human Rights (APHR)

Asia Democracy Network (ADN)

Asia Development Alliance (ADA)

Asian Forum for Human Rights and Development (FORUM-ASIA)

Asian Network for Free Elections (ANFREL)

Association of Human Rights Defenders and Promoters (HRDP), Myanmar

AWAZCDS, Pakistan

Banglar Manabadhikar Suraksha Mancha (MASUM), India

Byte4All, Pakistan

Centre for Human Rights and Development (CHRD), Mongolia

Dalit Foundation, India

Forum ONG Timor-Leste (FONGTIL), Timor-Leste

Global Partnership for the Prevention of Armed Conflict (GPPAC)

Globe International, Mongolia

Informal Sector Service (INSEC), Nepal

INFORM Human Rights Documentation Centre, Sri Lanka

International NGO Forum on Indonesian Development (INFID)

Knights For Peace, International

Korean House for International Solidarity (KHIS), South Korea

Maldivian Democracy Network (MDN), Maldives

Migrant Forum Asia

Mongolia Democracy Network, Mongolia

National Commission for Justice and Peace (NCJP), Pakistan

Odhikar, Bangladesh

Participatory Research in Asia (PRIA), India

People’s Empowerment Foundation, Thailand

People’s SAARC

People’s Watch, India

People’s Solidarity for Participatory Democracy (PSPD), South Korea

People’s Vigilance Committee on Human Rights (PVCHR), India

Programme against Custodial Torture & Impunity (PACTI), India 

Sarawak Dayak Iban Association, Malaysia

South East Asian Committee for Advocacy (SEACA)

South India Cell for Human Rights Education and Monitoring (SICHREM), India

Southeast Asian Press Alliance (SEAPA)

SUARA Rakyat Malaysia (SUARAM), Malaysia

Think Centre, Singapore

Togetherness for Equality and Action- TEA 

Vietnamese Women for Human Rights (VNWHR), Viet Nam

 

Contact Person:

Yap Swee Seng, Advocacy Director, Asia Democracy Network (yapsweeseng@gmail.com)

Joint Statement_Paris Peace Accords Anniversary Final (19.10 English (PDF)

Paris Peace statement KH Khmer (PDF)